मंगलबार, जेठ ८, २०८१

दोस्रो डोज खोप लगाउने टुंगो नहुँदा १४ लाखको ज्यान जोखिममा

डब्लुएचओ भन्छ– १२ हप्ताभित्रै लगाइसक्नुपर्छ, तर पहिलो डोज लगाएको ११ हप्ता बितिसक्यो, खोप आउने टुंगो छैन

सञ्जिता खनाल २०७८ जेठ १४ गते १९:४७

काठमाडौं । नेपालमा ६५ वर्षमाथिका पहिलो डोज लगाएका साढे १४ लाखभन्दा बढी व्यक्तिले कोल्भिसिल्ड दोस्रो डोज खोप लगाउन पाएका छैनन् ।

Advertisement

स्वास्थ्य सेवा विभागका अनुसार १४ लाख ५३ हजारभन्दा बढी ६५ वर्षभन्दा माथिका नागरिकले पहिलो डोज कोल्भिसिल्ड लिएका थिए । तर ती नागरिकले कहिले दोस्रो मात्रा पाउने भन्नेमै अन्योल छ ।

विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार कोल्भिसिल्ड १२ हप्तासम्म लगाइ सक्नुपर्ने छ ।

परिवार कल्याण महाशाखाका प्रमुख डा तारानाथ पोखरेलले ६५ वर्षभन्दा माथिका साढे १४ लाखभन्दा बढी व्यक्तिलाई दोस्रो मात्रा खोप दिने समय आइसकेको तर खोपको ‘स्टक’ नहुँदा समस्या भएको बताए ।

उनले भने, ‘फागुन २३ गतेपछि कोभिसिल्ड लगाएका व्यक्तिलाई खोप दिएको ११ हप्ता भएको छ, अबको एक हप्ताभित्रै दोस्रो खोप लगाउनुपर्ने हुन्छ । तर खोप छैन् ।’

उनका अनुसार बुधबार विभागमा बसेको खोप सल्लाहकार समितिको बैठकमा विश्व स्वास्थ्य संगठनले १६ हप्तासम्म दोस्रो डोज दिन मिल्ने भनेको विषयमा छलफल भएको थियो । उनले भने, ‘१२ हप्तापछि पनि दोस्रो डोज दिदाँ त्यसको प्रभावकारिता कम हुने तर शून्यमै पुग्दैन भन्ने निष्कर्ष छ ।’

पहिलो डोज कोभिसिल्ड खोप लिएकाले अरु कम्पनीले उत्पादन गरेको खोप लिन नमिल्ने वैज्ञानिकहरुले बताएका छन् ।

नेपाललाई कोभ्याक्सले कुल जनसंख्याको २० प्रतिशत खोप उपलब्ध गराउने सम्झौता गरेको थियो । विभिन्न चरणमा नेपाललाई खोप उपलब्ध गराइने सम्झौतामा भनिएको थियो । तर पछिल्लो समय कोभ्याक्सले पहिलो चरणमा चार लाख ४८ हजार खोप पठाएपछि कोभिसिल्डको थप खोप २०२१ मा दिन नसक्ने जनाएको छ ।

बिहीबार मात्र स्वास्थ्य सेवा विभागले कोभिसिल्ड नभएपनि अस्ट्राजेनेकाको खोप उपलब्ध गराइ दिन आग्रहसहितको पत्र पठाएको छ । तर कोभ्याक्सले कहिलेसम्म खोप पठाउने भनेर जवाफ नपठाएको विभागका महानिर्देशक डा दिपेन्द्ररमण सिंहले बताए ।

बेलायतको अक्सफोर्ड विश्वविद्यालय र अस्ट्राजेनेकाले विकास गरेको उक्त खोप भारतको सिरम इन्स्टिच्युट अफ इन्डियाले उत्पादन गरेको हो ।
स्वास्थ्य मन्त्रालयले गठन गरेको खोपविज्ञ समूहका संयोजकसमेत रहेका डा श्यामराज उप्रेतीले पहिलो डोज कोभिसिल्ड खोप लगाइसकेकालाई भारतबाहेकका मुलुकमा बनेको अस्ट्राजेनेकाको खोप पाए पनि दोस्रो डोज लगाउन सकिने बताउँछन् ।

उनले भने, ‘बेलायत, कोरिया र भारतमा यो खोप उत्पादन भइरहेको छ । जुन देशमा बने पनि एउटै ‘फर्मुला’को भएकाले ल्याउन सके त दोस्रो डोज लगाउन हुन्छ ।’

नेपालमा जोन्सन एन्ड जोन्सनको खोप ल्याउने प्रक्रिया पनि शुरु भएको छ । यो खोप पहिलो डोज मात्र लिए पुग्छ । यो खोप अहिले भएको कोल्डचेन्जले पनि धान्न सक्ने छ ।

१७ लाख कोभिसिल्ड उपलब्ध गराइदिन भारतसँग आग्रह
सेरमले यो वर्षको अन्त्यसम्म कुनै पनि देशलाई खोप निर्यात नगर्ने घोषणा गरेपनि सरकारले १७ लाख डोज कोभिशिल्ड खोप उपलब्ध गराउन भारतसँग आग्रह गरेको छ ।

सरकारले भारतबाट खोप ल्याउन कूटनीतिक पहल गरिरहेको परराष्ट्रमन्त्री प्रदीपकुमार ज्ञवालीको भनाइ छ ।

सरकारले भारतबाट २० लाख डोज कोभिसिल्ड खरिद गर्न अग्रीम भुक्तानी गरेपनि १० लाख डोज अझै नेपालले पाउन सकेको छैन । नेपालले पाउन बाँकी १० लाख र थप ७ लाख गरेर १७ लाख डोज खोप उपलब्ध गराइदिन सरकारले आग्रह गरिरहेको छ ।

अमेरिकाले ६ करोड मात्रा अस्ट्राजेनेकाका खोप ‘स्टक’ राखेको जनाइएको छ । तर अमेरिकाले आफ्ना नागरिकलाई फाइजर, मोर्डना र जेएनजे खोप दिइरहेको छ । अमेरिकामा अस्ट्राजेनेकाका खोप प्रयोग भएको छैन् ।

‘अमेरिकासँग संवाद गरेका छौँ तर अमेरिकाको खोप वितरण प्रक्रिया लामो हुने हुँदा केही समय लाग्ने बताइएको छ, नेपाल पनि अमेरिकाको प्राथमिकतामा रहेको जानकारी प्राप्त भएको छ’ परराष्ट्र मन्त्री ज्ञवालीले भने ।

चीनको भेरोसेल, अमेरिकाको जोन्सन एण्ड जोन्सनको खोप खरिदका लागि स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय र परराष्ट्र मन्त्रालयले पत्राचार गरिसकेको छ । अबको १० दिनभित्र नेपालमा ल्याउने ५० लाख डोज खोपको टुंगो लाग्ने उनको भनाइ छ । चीन र अमेरिकाबाट ५०/५० लाख डोज खोप ल्याउने तयारी भइरहेकाले खोपमा ‘ब्रेक थ्रु’ हुने मन्त्री ज्ञवालीको विश्वास छ ।

विश्वमा उत्पादन भएका ९५ प्रतिशत खोप १५ देशमा सीमित छन् र बाँकी ५ प्रतिशत खोपमात्रै १६० भन्दा बढी देशमा रहेकाले पनि समस्या भएको उनको भनाइ छ ।

लक्षित वर्गलाई २०२१ भित्रमै खोप दिने मन्त्री ज्ञवालीको दाबी छ । उनले भने, ‘उक्त खोपका लागि ३६ अर्बभन्दा बढीको स्रोत सुनिश्चत गरिएको छ ।’

सञ्जिता खनाल

मेराेन्यूजकर्मी खनाल राजनीति र स्वास्थ्यसम्बन्धी विषयमा कलम चलाउँछिन् ।

प्रतिक्रिया